• Çelikli Tabanda Kalite
  • Türkçe
  • English

Üretim Süreci

AŞAMA AŞAMA AYAKKABI YAPIMI

Ayakkabı yapımı, el sanatı olarak Avrupa'da gelişmiş ve yerleşmiştir; ama XIX. yüzyıla kadar, bir fabrika yapımı söz konusu olmamıştır. Bitmiş bir ayakkabı, saya ve taban'dan oluşur. Ayakkabının alt kesimine "taban", üstü Örten kesimine de "saya" denir. Sayayı oluşturan çeşitli parçalar, kesim odasında kesilir.

Günümüzde kesici, parçasını bir presle keser. Sayanın parçaları, ayakkabının biçimine ve modeline göre değişir. Saya PVC'den yapıldığı zaman, parçaları birleştirme yöntemi de değişir; yüksek titreşimli dalgalar, parçaları kenarlarından birbirine birleştirip kaynatır. Sayanın burun ve topuk bölümleriyse eskiden, sıkıştırılmış liflerden üretilmiş tahtadan yapılırdı, ama günümüzde daha çok kösele (iyi nitelikte) ya da reçine, reçineye batırılmış maddeler ve tela kullanılmaktadır. Saya birleştirilince, kalıplama işlemine geçilir.

Kalıplama: 

Saya, ayakkabı yapım işinin tamamlanması için bir kalıba geçirilir (monte). Kalıp, eskiden tahtadan yapılan, ama günümüzde daha çok plastikten olan bir ayak biçimi örneğidir. Bu aşamada, sayayı kalıbın üzerinde tutmak için başka bir parça eklenir.

Taban Astarı: 

Taban astarı, saya ile taban arasında bir köprüdür. Gene köseleden yapılmakla birlikte, günümüzde daha çok sıkıştırılmış liften ya da sıkıştırılmış köseleden de yapıldığı olur. Ayakkabı kalıbı ters çevrilerek, taban astan çiviyle tabana yerleştirilir. Sonra sayanın çevresi sıkı sıkı gerilip taban astara tutturulur. Bu iş eskiden elle yapılırdı.
Ayakkabı yapımcısı, sayanın kenarlarını taban astarının üstüne çekip germede danalya (bir tür geniş ağızlı kerpeten) kullanır, sonra da çiviyle çakardı. Şimdi daha çok makinelerle yapılan bu İşlemde, çivi kullanılmakla birlikte, yapıştırıcılara da başvurulmaktadır. 1960 başlarından beri, kalıplama işleminin tamamını yapabilecek bir makina geliştirmeye uğraşılmaktadır. Ancak, ayakkabı fabrikalarının çoğunda hâlâ burun, bel ve topuk kesimleri ayrı ayrı makinelerle kalıplanmaktadır. Taban astarında bulunan ve bel bölümü ile topuk arasında bir kuşak oluşturan parçaya kamaralık denir.

Yapım Biçimleri:

Ayakkabı Üretimi endüstrileştikten sonra, çeşitli yapım biçimleri geliştirilmiştir. Günümüzde ayakkabı yapımında vardelalama, yapıştırma, kalıplama, enjeksiyon kalıplama gibi yöntemler uygulanır. Bu terimler sayayı tabana birleştirme yöntemini, bazen de tabanın yapıldığı maddeyi belirtir. Vardela ile dikilmiş bir ayakkabının taban köselesi, genellikle sayaya iplik ve çiviyle tutturulmuştur; ama yapıştırılmış da olabilir. Yapıştırılmış bir ayakkabıda, sayaya yapıştırıcılarla tutturulmuş olan taban, kösele, doğal ya da sentetik kauçuk, PVC, poliüretan ya da başka polimerli maddelerden yapılmış olabilir. Enjeksiyon kalıplamada, PVC ya da poliüretan, kompresyon kalıplama (ya da kükürtle sertleştirme) yöntemiyle yapılmış ayakkabıda ise taban malzemesi olarak kauçuk kullanılır. Yeniden moda olmaya başlayan eski bir yapım yöntemi ise, gererek kalıplama. Bu yöntemde, sayanın kalıba geçirilmiş kenarı, çepeçevre ipe takılıp gerildikten sonra, taban astarına sıkı sıkıya tutturulur.

Tabanın Takılması: 

Bu işlem de, çeşitli biçimlerde yerine getirilebilir. Kösele şeritle (vardela) tutturulmuş bir ayakkabı yapımı, çok sayıda işlem gerektirir. Bunun tersine, enjeksiyonla kalıplama ya da kompresyonla kalıplamada, pek az İşleme gerek vardır. Kalıplarken, saya ve taban astarı bölümleri, üstlerini örten kalıplara verilir. Sonra bu kalıbın iç boşluğuna taban malzemesi doldurulup sayaya bağlanır. Buradaki makine işlemleri çok fazla olabilir; kimi zaman enjeksiyon noktalan çevresinde 48 işlem yapılması gerekebilir. Bu gibi ünitelerden gerçekte çok yüksek üretim elde edilir. Ancak, söz konusu fabrikaların işletme giderleri de çok yüksek olduğundan, daha çok, pek sık model değişikliği yapılmayan ayakkabı türlerinde kullanılır.